Quyền được xét xử công bằng với các chuẩn mực ghi nhận trong các công ước quốc  được nội luật hóa, nhất là ở Bộ luật TTHS năm 2015 đã thể hiện sự cam kết, và quan điểm nhất quán “công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người” của Việt Nam. Trên cơ sở đó quyền được xét xử công bằng của người bị buộc tội trong quá trình tố tụng giải quyết vụ án đã được cải thiện theo hướng dân chủ, công bằng, công lý, khách quan.

Những năm vừa qua, Việt Nam đã và đang thể hiện những cam kết trong việc nỗ lực thực hiện các khuyến nghị về quyền được xét xử công bằng và theo đúng thủ tục được pháp luật quy định. Năm 2019, Chính phủ Việt Nam đã ban hành hai văn bản chủ chốt về quyền con người: Kế hoạch tổng thể quốc gia nhằm triển khai thực hiện các khuyến nghị theo cơ chế UPR chu kỳ III (Kế hoạch tổng thể quốc gia về UPR) do Bộ ngoại giao điều phối thực hiện và Kế hoạch tổng thể quốc gia nhằm tăng cường thực thi hiệu quả Công ước ICCPR và các khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền Liên hợp quốc (Kế hoạch tổng thể quốc gia về ICCPR)  do Bộ Tư pháp là đầu mối triển khai. Hai văn bản này đề cập tổng thể các nội dung, biện pháp, kế hoạch nhằm tăng cường thực thi hiệu quả Công ước ICCPR và các khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền Liên hợp quốc, trong đó có việc “Nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền được xét xử công bằng trong các vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng”.

 Việc nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền được xét xử công bằng trong các vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng có vai trò quan trọng mang tính quyết quyết định đến tính khách quan, đúng đắn của các quyết định tố tụng, bản án trong thực thi, áp dụng pháp luật của các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng góp phần bảo vệ quyền con người, bảo vệ công lý. Ngoài ra, nhận thức và hiểu biết về quyền được xét xử công bằng của người bị cáo buộc phạm tội giúp họ có thể bảo vệ được các quyền và lợi ích hợp pháp của họ trước sự buộc tội của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Vì vậy, nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền được xét xử công bằng cho sinh viên luật (có thể là những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong tương lai tham gia giải quyết vụ án và người bị cáo buộc phạm tội, bị can, bị cáo) là cần thiết với các hình thức, phương pháp pháp khác nhau phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh trong từng thời điểm. Phương pháp tiếp cận này mang lại hiệu quả cao, vừa giải quyết được những yêu cầu trước mắt lại có tính lâu dài, phát triển bền vững là trang bị và nâng cao nhận thức cho sinh viên luật về quyền được xét xử công bằng đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Việc nâng cao nhận thức và hiểu biết về quyền được xét xử công bằng trong các vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng còn đòi hỏi có sự chia sẻ kinh nghiệm của các nước trong việc kết án đối với hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy. Do đó, nghiên cứu kinh nghiệm của trong đấu tranh xử lý, kết án đối với hành vi vận  chuyển trái phép chất ma túy của một số nước để rút ra những kinh nghiệm mà Việt Nam có thể tiếp thu là nội dung quan trọng của báo cáo này. Trong khuôn khổ, phạm vi của Dự án“Nâng cao nhận thức cho sinh viên luật về quyền được xét xử công bằng đối với vụ án đặc biệt nghiêm trọng ở Việt Nam” do UNDP tại Vệt Nam hỗ trợ kỹ thuật, "Báo cáo nghiên cứu về kinh nghiệm của các nước trong việc kết án đối với hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy và hoàn cảnh kinh tế - xã hội của những người tham gia vận chuyển trái phép chất ma túy ở Việt Nam, đặc biệt là phụ nữ, để nâng cao nhận thức cho sinh viên luật" nhằm phục vụ đào tạo sinh viên luật được triển khai tại LERES.

Báo cáo nghiên cứu này được xây dựng trên cơ sở kết quả nghiên cứu của các hợp phần với các vấn đề sau: (i) Khảo sát, biên soạn tài liệu hướng dẫn tổ chức phiên tòa giả định về xét xử tội vận chuyển trái phép chất ma túy hướng dẫn về quy trình tổ chức hiệu quả phiên tòa giả định hình sự và hướng dẫn kỹ năng tranh tụng hình sự cho sinh viên luật. (hoạt động 1); (ii) Báo cáo nghiên cứu về hoàn cảnh kinh tế - xã hội của các tù nhân bị kết án về tội vận chuyển trái phép chất ma túy, trong đó có các câu chuyện về gia đình họ, đặc biệt về các thành viên nữ nhằm phục vụ đào tạo cho sinh viên luật (hoạt động 3); (iii) Báo cáo nghiên cứu về kinh nghiệm các nước trong việc kết án hình sự đối với hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy (hoạt động 5) (iv) Ý kiến phản biện, bình luận, góp ý của các chuyên gia trong các tọa đàm, hội thảo do LERES tiến hành (v) và những vấn đề khác được nghiên cứu trong quá trình thực hiện thực hiện dự án

Link báo cáo bản Tiếng Anh truy cập ở đây: https://drive.google.com/file/d/11ekGM8dDofqoE8NMG53Wrpz8qYBcjyYR/view?usp=sharing

Ngày 08 tháng 12 năm 2022, Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ pháp lý (LERES) phối hợp với UNDP tại Việt Nam đã tổ chức  thành công buổi diễn án Phiên tòa giả định giành cho sinh viên trường Đại học Luật – ĐHQGHN.

Đến tham dự phiên tòa giả định có Ông Trịnh Tiến Việt đại diện Ban Giám hiệu nhà trường, lãnh đạo Trung tâm và ban giám khảo là các thầy cô chuyên trách giảng dạy kỹ năng tranh tụng và các chuyên gia hoạt động trong các lĩnh vực liên quan tại các cơ quan tố tụng của nhà nước.

Hội thảo "Kiến nghị chính sách, pháp luật từ thực tiễn tranh tụng hình sự của luật sư từ khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật" được tổ chức ngày 16/12/2021 tại Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hội thảo "Chia sẻ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng hình sự của luật sư sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật dành cho luật sư mới vào nghề và sinh viên luật" được tổ chức ngày 13/12/2021 tại Nghệ An.

Hội thảo "Chia sẻ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng hình sự của luật sư sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật dành cho luật sư mới vào nghề và sinh viên luật" được tổ chức ngày 11/12/2021 tại Bắc Ninh.

Hội thảo "Chia sẻ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng hình sự của luật sư sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật dành cho luật sư mới vào nghề và sinh viên luật" được tổ chức ngày 27/11/2021 tại Quảng Ninh.

Hội thảo "Chia sẻ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng hình sự của luật sư sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật dành cho luật sư mới vào nghề và sinh viên luật được tổ chức ngày 26/11/2021 tại Hải Phòng.

Hội thảo Chia sẻ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng hình sự của luật sư sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật dành cho luật sư mới vào nghề và sinh viên luật được tổ chức ngày 18/11/2021 tại Hà Nội.

Hội thảo Chia sẻ, lưa chọn những kinh nghiệm tranh tụng hình sự cơ bản, thiết yếu của Luật sư đưa vào chương trình đào tạo cử nhân luật ở Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội được tổ chức vào ngày 27/4/2021 tại tỉnh Nghệ An.

Hội thảo Kiến nghị chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả tranh tụng hình sự từ kinh nghiệm của Luật sư ngày 07/4/2021 tại tỉnh Bắc Ninh.

Hội thảo “ Tham vấn kinh nghiệm tranh tụng hình sự của Luật sư từ khi Bộ Luật Tố tụng Hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 24/3/2021 tại Hà Nội.

Hội thảo “Nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng của Luật sư trong vụ án hình sự sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 05/01/2021 tại Hải phòng.

Hội thảo “Nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng của Luật sư trong vụ án hình sự sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 27/12/2020 tại Hà Nội.

Hội thảo “Nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng của Luật sư trong vụ án hình sự sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 20/12/2020 tại tỉnh Quảng Ninh.

Hội thảo “Nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng của Luật sư trong vụ án hình sự sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 19/12/2020 tại tỉnh Bắc Ninh.

Hội thảo “Nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm tranh tụng của Luật sư trong vụ án hình sự sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 24/12/2020 tại tỉnh Nghệ An.

Hội thảo triển khai dự án - Giai đoạn 2 của Chương trình hỗ trợ các nguyên tắc tranh tụng trong Tư pháp hình sự tại Việt Nam: “Nâng cao kiến thức nền tảng về tranh tụng hình sự cho sinh viên luật dựa trên đánh giá thực tiễn tranh tụng sau khi Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có hiệu lực pháp luật” tổ chức ngày 24/11/2020 tại Hà Nội.